Sundythen w sześciu odsłonach 2013-2014

Po obiecujących wynikach badań z roku 2006 przez siedem długich lat o stanowisku w Lesie Miejskim jakby zapomniano. Po wspomnianej wyżej publikacji Hoffmanna i Koperkiewicza z roku 2009 nie było niejako dobrej okazji by wrócić do osady nad Alną/Łyną. Okazja pojawiła się w roku 2010, ale na jej realizację trzeba było jeszcze poczekać trzy lata. W roku 2010 Towarzystwo Pruthenia zostało zaproszone do współudziału w międzynarodowym projekcie: Lagoons as crossroads for tourism and interactions of peoples of South-East Baltic: from the history to present – CROSSROADS 2.0. Projekt ruszył jesienią 2012 roku. W jego ramach organizacyjnych zaplanowaliśmy międzynarodową ekspedycję archeologiczną na naszym stanowisku, która została zrealizowana w maju i czerwcu 2013 roku.

2013_sundythen_06_01Międzynarodowa ekspedycja archeologiczna Sędyty 2013

Wzięły w nim udział grupy studentów z Litwy, Polski i Rosji. Pracami ekspedycji kierował dr Arkadiusz Koperkiewicz – członek Towarzystwa – badacz z Uniwersytetu Gdańskiego.

          W trakcie kampanii 2013 przebadano łącznie 400 m2 powierzchni stanowiska odsłaniając kilkadziesiąt tzw. obiektów osadniczych (w postaci jam) sytuowanych zasadniczo płytko, zaraz pod warstwą humusu.

2013_sundythen_06_02
Pod warstwą humusu odsłaniały się obiekty osadnicze w postaci owalnych jam

Interesującym odkryciem tego sezonu badawczego było odsłonięcie w zachodniej części stanowiska nawarstwień kulturowych datowanych na wczesną epokę żelaza (ceramikę znalezioną na powierzchni grodziska w roku 2002 identyfikowano również jako wczesnożelazną). Kilkuset fragmentów ceramiki znalezionych w tym miejscu (m. in. zachowana w całości mała czarka) nie udało się jednak powiązać, jak zauważył w raporcie z badań A. Koperkiewicz, z jakąś określoną strukturą przestrzenną [zob. KOPERKIEWICZ A., 2015, s. 64].

2013_sundythen_06_03
Prezentacja wczesnożelaznej czarki

          Jednak najciekawsze były odkrycia związane z okresem chyba najbardziej intensywnego użytkowania osady, czyli późnym okresem wędrówek ludów (VI-VII w. n.e.) oraz okresem wczesnego średniowiecza IX-XI w. n.e. dobrze datowanego znaleziskami przede wszystkim kilkunastu monet arabskich oraz wykonanymi w ramach projektu badawczego analizami 14C. Pozwoliło to Koperkiewiczowi wysunąć hipotezę, że osada funkcjonowała między końcem VII a początkiem XII w, przy czym główny okres zasiedlenia (określony na podstawie chronologii znalezisk i analiz radiowęglowych) przypadać miał na okres od połowy VIII do połowy X wieku. W tym czasie kultura pruska spotkała się z kulturą skandynawską przede wszystkim dzięki ogromnej ruchliwości Wikingów przemierzających wytrwale szlaki wodne Europy aż po kraje arabskie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w zbiorze kilkunastu dirhamów abbasydzkich kalifów z VIII i początku IX wieku.

2013_sundythen_06_04

Odkryte dirhamy mogą świadczyć kontaktach osady ze Skandynawami

Czy normańscy kupcy/wojownicy przypływali do osady nad Alną po bogactwo tych ziem, którym obok bursztynu, nie występującego jednak w okolicach Olsztyna, byli w owym czasie najprawdopodobniej niewolnicy? To oczywiście możemy jedynie przypuszczać.