Historia jednej zapinki czyli dalej o kulturze mazursko-germańskiej

Początki wyodrębniania się tej nowej formacji archeologicznej sięgają drugiej połowy XIX wieku i wiążą się przede wszystkim z badaniami pradziejowych cmentarzysk mazurskich przez wczesnych archeologów wschodniopruskich: Georga Bujacka, Emila Hollacka, Feliksa Ernsta Peisera, Johanesa Heydecka, Adalberta Bezzenbergera. W 1879 roku Georg Bujack przeprowadził badania cmentarzyska w Leleszkach (Lehlesken) w powiecie szczycieńskim – były to prawdopodobnie pierwsze badania archeologiczne stanowiska wiązanego z kulturą mazursko-germańską (tak twierdzi Mirosław Rudnicki); w 1891 roku M. Weigel przebadał część odkrytego kilka lat wcześniej cmentarzyska w Kosewie (Kossewen) w powiecie mrągowskim; z kolei J. Heydeck przebadał w roku 1893 cmentarzysko w Tumianach (Daumen), a Emil Hollack kilka lat później (1898) rozpoczął badania cmentarzyska w Kielarach (Kellaren) – oba ostatnie w powiecie olsztyńskim, kontynuowane tego samego roku przez A. Bezzenbergera.

        Badacze niemieccy zauważyli występowanie na tych cmentarzyskach licznych zabytków charakterystycznych dla interregionalnego stylu występującego w późnym okresie wędrówek ludów (druga połowa V wieku oraz VI-VII w. p.Ch.). Tym wyróżnikiem były przede wszystkim tzw. zapinki (inaczej – fibule) płytowe, które wiązano bądź to z wpływami germańskimi: gockimi (z obszarów naddunajskich i ukraińskich), frankijskimi (merowińskimi) bądź też wczesnosłowiańskimi. Te obce artefakty współwystępowały na badanych cmentarzyskach z charakterystycznymi zabytkami bałtyjskimi (także przede wszystkim zapinkami) oraz z charakterystycznymi formami ceramiki, przede wszystkim tzw. urnami okienkowymi oraz ceramiką zdobioną charakterystyczną ornamentyką stempelkową.

il_1_zapinki grupy olsztynskiej
Wybór fibul (zapinek) charakterystycznych dla kultury mazursko-germańskiej, Źródło: J. OKULICZ-KOZARYN, Pradzieje ziem pruskich od późnego paleolitu do VII w. n.e. Ossolineum, 1973, ryc. 245

il_2_urna okienkowa_kellaren
Urna okienkowa z cmentarzyska kultury mazursko-germańskiej w Kielarach

il_3a_wybór ceramiki GO z lasu miejskiego w olsztynie
Wybór fragmentów ceramiki z ornamentem stempelkowym z osady w Lesie Miejskim

        Obrządek pogrzebowy mieszkańców kultury grupy olsztyńskiej charakteryzował się stosowaniem wyłącznie ciałopalenia, wystrzeganiem się jakiegokolwiek uzbrojenia w grobach oraz zwyczajem składania do grobów koni. W obrządku tym możemy dostrzec zarówno kontynuację tradycji bałtyjskich, jak też wpływy płynące z kontaktów tej kultury z jej różnymi sąsiadami.

        Znamy obecnie przynajmniej kilkanaście cmentarzysk z okresu wędrówek ludów przypisywanych kulturze mazursko-germańskiej. Do najbardziej znanych i – można by powiedzieć – klasycznych nekropoli tej kultury należą cmentarzyska z Tumian, Kosewa i Kielar.

        Ceramika ze stanowiska w olsztyńskim Lesie Miejskim wskazuje na to, że przynajmniej w pewnym okresie dziejów naszą osadę zamieszkiwała ludność tej kultury. Zagadką jest dla nas brak cmentarzyska mieszkańców osady, ale być może i ono kiedyś się ujawni.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s