Obiekt „lapis philosophorum” archeologów?

Wszystko zaczyna się od „zdarzenia”?

Kilka dni temu ucięliśmy sobie z Arkiem (dr Arkadiusz Koperkiewicz) sprowokowaną przeze mnie dyskusję na temat tego, co archeolodzy nazywają „obiektem”. Chciałem poruszyć ten temat, ponieważ – jak mi się wydaje – pojęcie obiektu odgrywa bardzo ważną rolę zarówno w samej praktyce archeologicznej (czyli na wykopie), jak też później – w tzw. sprawozdaniach z badań, czyli szczegółowych informacjach o rezultatach wykopalisk.

          Arek zwrócił moją uwagę z jednej strony na „konceptualność” pojęcia „obiekt”, z drugiej zaś na jego „procesualność”. Inaczej mówiąc – obiekt archeologiczny, np. wypełnisko jakiejś jamy, pochówek na bruku kamiennym (zauważmy, że obiektem będzie też kurhan, w którym zlokalizowany jest ów bruk), itp., jest czymś, w pewnym sensie umownym – tzn. funkcjonuje w ramach określonego zespołu kategorii, pojęć i związanych z nimi teorii umożliwiających określony dyskurs naukowy (w tym wypadku – archeologiczny). Na tę konceptualność pojęcia „obiektu” wskazują też poniekąd jego podręcznikowe definicje, mówiące o tym, że jest to wyodrębniona ze względu na swoją funkcję lub formę część stanowiska archeologicznego.

FOT_11_01a
Obiekt – wyodrębniona ze względu na swoją funkcję lub formę część stanowiska archeologicznego

Pojęcie „obiektu” jest tak ważne chyba dlatego, że ma ono (a właściwie to, co za „obiekt” zostało uznane) zdolność i siłę skupiania uwagi archeologa i – w pewnym sensie – organizowania jego działania. I Ci z Państwa, którzy nas odwiedzili podczas Dni Otwartych, mogli się o tym naocznie przekonać.

          Jednak dużo ważniejsza jest druga właściwość „obiektu”, którą podkreślił mój kolega – jego procesualność. „Obiekt jest materialnym zapisem, śladem jakiegoś zdarzenia, a właściwie sekwencji zdarzeń” – podkreślił Arek Koperkiewicz. Krótko mówiąc – fizyczne zjawisko, jakim jest wypełnisko jakiejś jamy, składające się np. z przepalonej ziemi (czy piasku), fragmentów ceramiki, kości, kamieni etc. jest śladem po jakimś ludzkim działaniu: ktoś tę jamę kiedyś musiał wykopać, potem używał jej przez jakiś czas (dłuższy lub krótszy) w określony sposób, albo wstawił do niej słup, który był częścią konstrukcji jakiegoś budynku, itd.; potem przestał jej używać a przyroda „przykryła” tę pozostałość po ludzkiej działalności swoimi naturalnymi warstwami.

FOT_11_02a
Obiekt – materialny zapis sekwencji zdarzeń

          Dalej – nasz „obiekt” jakoś współistnieje w przestrzeni stanowiska archeologicznego z innymi „obiektami”, tworząc wraz z nimi pewną strukturę – mówiąc prościej – materialny ślad życia, które w tym miejscu, wcześniej, wiodła jakaś grupa ludzi. Na charakter tego życia i poniekąd – na „oczekiwane” funkcje odkrywanych obiektów – wskazuje już wstępnie nazwa, za pomocą której archeolodzy określają dane stanowisko. W naszym przypadku jest to nazwa: „osada”, a zatem „oczekujemy” tu śladów po budynkach mieszkalnych, może gospodarczych, paleniskach, piecach, itp.

FOT_11_03a
Obiekt współistnieje w przestrzeni stanowiska z innymi obiektami tworząc pewną strukturę

          Im więcej w procesie badawczym, zwanym wykopaliskami, udaje się archeologom, odkryć owych obiektów – śladów życia i im lepiej potrafią uchwycić ich różnorodność i wzajemne związki – tym więcej potrafią powiedzieć o życiu które wiodła kiedyś w tym miejscu jakaś grupa ludzi. To jednak należy już do obszaru interpretacji – sztuki rozumienia tzw. danych archeologicznych i o tym może porozmawiam z Arkiem innym razem.

          Na koniec jeszcze uwaga/spostrzeżenie, co chwila odkrywając i dokumentując kolejne „obiekty” z naszego stanowiska stajemy przed trudnościami w określeniu tego, czego one są właściwie zapisem – co, jakie „zdarzenie” z ludzkiej działalności pozostawiło po sobie taki materialny zapis. Nasze „obiekty” udzielają zatem tyleż wskazówek, co generują kolejnych pytań i tajemnic do rozwikłania…

        A na fotografiach możecie Państwo zobaczyć (jeśli ktoś nie widział odwiedzając nas na stanowisku) obiekty archeologiczne odkryte i eksplorowane podczas tegorocznych badań.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s