Trochę historii „historii” czyli o tym jak odkryto osadę w olsztyńskim Lesie Miejskim

Historia odkrycia wielofazowego stanowiska archeologicznego w olsztyńskim Lesie Miejskim wiąże się nierozerwalnie z funkcjonowaniem w świadomości społecznej kolejnych pokoleń mieszkańców Olsztyna opowieści o zaginiony zamku Sundythen (Schloss Sundythen) i zaginionej miejskiej wsi, wspomnianej z akcie lokacyjnym Olsztyna z 31 października 1353 roku.

Fragment mapy archeologicznej Kreis Allenstein L. Fromma z zaznaczoną osadą z epoki żelaza

Wieś zaginęła de facto dopiero w XX wieku, ponieważ, jak pisze Hugo Bonk, w swojej, wydanej w roku 1930, Historii Olsztyna: „Jeszcze dziś można wskazać lokalizację Sędyt w lesie miejskim za placem strzeleckim” [H. BONK, Historia Olsztyna 1353-1772, Oficyna Wydawnicza Pruthenia, Olsztyn 2016, s. 168].

Jednak po II Wojnie Światowej nikt już nie potrafił wskazać lokalizacji średniowiecznej wsi, a o przedhistorycznej osadzie położonej w tej okolicy którą Leonhard Fromm, nauczyciel w Overbergschule w Olsztynie i założyciel olsztyńskiego Heimatmuseum (1917) zaznaczył na swojej mapie stanowisk archeologicznych powiatu olsztyńskiego w ogóle nie słyszano. Również samo grodzisko, położone na mocno wcinającym się w koryto Łyny półwyspie, zostało zapomniane do tego stopnia, że podczas weryfikacji stanowisk prowadzonej w ramach tzw. Archeologicznego Zdjęcia Polski uznano je za nieistniejące. Do czasu.

W roku 2002 podczas jednej z wycieczek archeologicznych członków Towarzystwa Pruthenia Marek Pacholec i Bogdan Radzicki znaleźli na plato grodziska fragmenty ceramiki pradziejowej, jak się okazało – wczesnożelaznej, a zatem pochodzącej z kultury kurhanów zachodniobałtyjskich (dalej kkzb). Zaobserwowali również dwa dość głębokie przekopy półwyspu oraz pozostałości wału grodziska. Materiał archeologiczny i spostrzeżenia przekazano kustoszowi Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie – drowi Mirosławowi Hoffmannowi.

Sundythen na mapie Caspra Hennebergera z 1576 r.

Ponownie weryfikował grodzisko Rober Klimek w roku 2005, ówcześnie pełniący funkcję społecznego opiekuna zabytków. Również on znalazł na grodzisku fragmenty ceramiki. Podczas jednej z kolejnych wizyt w tym miejscu wiosną 2006 roku, mniej więcej w tym miejscu, gdzie Fromm zaznaczył punkt osadniczy, czyli w obszernej niecce położonej na prawym brzegu Łyny, na obszarze świeżo przeoranym przez leśników pod nowe nasadzenia, zaobserwował znaczne ilości występującej na powierzchni ceramiki. Jeszcze w tym samym roku, jesienią, zespół złożony z członków Towarzystwa Pruthenia i studentów archeologii Uniwersytetu Gdańskiego pod kierownictwem dra Arkadiusza Koperkiewicza przeprowadził na stanowisku badania sondażowe, które przyniosły rewelacyjne wyniki. Wydawało się wówczas, że starożytne Sundythen zostały w końcu odnalezione. Już wtedy pojawiła się jednak pewna wątpliwość, o której napisze w kolejnym odcinku.

„Zaginiony Zamek” na planie Lasu Miejskiego z 1906 r.

O historii odkrycia osady Sundythen (Sędyty) pisali wcześniej wyczerpująco Robert Klimek w rozdziale Raportu: Zanim Powstało Miasto (R. KLIMEK, Historia odkrycia i grodziska i osady Sanditten (Sądyty) w Olsztyńskim Lesie Miejskim) oraz Alicja Dobrosielska, w artykule: Sundythen – Olsztyńska pagus civitas (Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2015, nr 4 (290). Zainteresowany Czytelnik znajdzie tam (przede wszystkim tam) wyczerpującą informację na ten temat. Obie pozycje dostępne są za darmo w sieci, więc tym bardziej zachęcam Państwa do ich lektury.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s